تأثیر انگیزش و خودانگیختگی بر عملکرد تحصیلی کودکان و نوجوانان
انگیزش یکی از بنیادیترین مفاهیم در روانشناسی تربیتی و علوم آموزش است؛ مفهومی که بدون آن، یادگیری معنا و پایداری لازم را پیدا نمیکند. در واقع، هر فرایند آموزشی زمانی به نتیجه مطلوب میرسد که دانشآموز برای یادگیری رغبت، تمایل و نیروی درونی داشته باشد. از همین رو، بسیاری از پژوهشگران تأکید میکنند که انگیزش قلب آموزش و پرورش است.
در سالهای اخیر، توجه به تأثیر انگیزش بر عملکرد تحصیلی در میان کودکان و نوجوانان بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است. دلیل این موضوع روشن است: دانشآموزانی که انگیزه بالاتری دارند، با تمرکز بیشتر درس میخوانند، در برابر مشکلات آموزشی مقاومت بیشتری نشان میدهند و معمولاً نتایج تحصیلی بهتری به دست میآورند. در مقابل، نبود انگیزه میتواند باعث افت تحصیلی، بیعلاقگی، اضطراب و کاهش مشارکت در کلاس شود.
از سوی دیگر، مفاهیمی مانند خودانگیختگی و خودکارآمدی نیز نقش مهمی در پیشرفت تحصیلی دارند. خودانگیختگی به دانشآموز کمک میکند که بدون وابستگی کامل به پاداش یا فشار بیرونی، برای رسیدن به هدف تلاش کند. خودکارآمدی نیز باور فرد به تواناییهای خودش برای انجام موفقیتآمیز یک کار است. این دو مفهوم در کنار انگیزش، پایههای اصلی موفقیت تحصیلی را شکل میدهند.
ﺗﺎ اﻧﮕﻴﺰش ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻫﻴﭻ ﻛﺲ ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰي را ﻳﺎد ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮔﺮف،ﮔﺮﭼﻪ ﻋﺎﻣﻞ وراﺛﺖ و ﻣﺤﻴﻂ ﻳﺎ ﻫﻮش و ﻏﻨﻲ ﺳﺎزي ﻣﺤﻴﻂ آﻣﻮزﺷﻲ و ﺑﻬﺒﻮد روﺷﻬﺎي ﺗﺪرﻳﺲ ﺗﺎ اﻧﺪازه ي زﻳﺎدي در ﺑﻬﺒﻮد وﺿﻊ آﻣﻮزﺷﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ دارد ، وﻟﻲ ﻗﻠﺐ آﻣﻮزش وﭘﺮورش اﻧﮕﻴﺰش اﺳﺖ و ﺗﺎ اﻧﮕﻴﺰه ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻫﻴﭻ ﻛﺲ ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰي را ﻳﺎد ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ . اﻧﮕﻴﺰش ﺣﺎﻟﺘﻲ ﻛﻠﻲ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ اﺳﺖ و اﻧﮕﻴﺰش در ﺣﺎﻟﺖ اﺧﺘﺼﺎﺻﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ درس ﺧﺎص ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻣﺮوز ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻧﮕﺎﻫﻲ ﻋﻤﻴﻖ ﺗﺮ و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻓﻘﻬﺎي ﺟﺪﻳﺪ رواﻧﺸﻨﺎﺳﻲ ﻋﻼﻳﻖ و ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﻫﺎي داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﺮاي ﻣﻌﻠﻢ ﺑﻬﺘﺮ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻣﺮوز ﻣﻲ داﻧﻴﻢ ﻫﺮ روش ﺗﺪرﻳﺲ ﺗﺎ ﭼﻪ اﻧﺪازه در ﭘﻴﺸﺒﺮد ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻣﺎ ﻣﺆﺛﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﭼﻪ ﻣﺰاﻳﺎﻳﻲ داﺷﺘﻪ و ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻴﻢ ﺑﻪ ﻏﻨﻲ ﺳﺎزي ﺗﺠﺎرب ﻛﻤﻚ ﻛﻨﻴﻢ .
انگیزش چیست و چرا در آموزش اهمیت دارد؟
انگیزش به مجموعهای از فرایندها، نیازها، هیجانها و اهداف گفته میشود که رفتار انسان را به سمت یک فعالیت خاص هدایت میکنند. وقتی دانشآموز انگیزه دارد، یادگیری برای او فقط یک وظیفه نیست، بلکه به یک فرایند معنادار تبدیل میشود.
در آموزش، انگیزش باعث میشود:
- دانشآموز برای یادگیری تلاش بیشتری کند
- در برابر سختیها مقاومت نشان دهد
- مطالب را عمیقتر پردازش کند
- در کلاس فعالتر باشد
- برای رسیدن به هدفهای تحصیلی برنامهریزی کند
مقاله حاضر نیز بر این نکته تأکید دارد که تا انگیزه نباشد، یادگیری واقعی رخ نخواهد داد. حتی اگر دانشآموز از نظر هوش، استعداد یا امکانات در سطح خوبی باشد، نبود انگیزه میتواند مانع پیشرفت او شود. به همین دلیل، معلمان و والدین باید انگیزش را نه یک عامل فرعی، بلکه یکی از مهمترین پایههای یادگیری بدانند.
ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﻪ ﻣﻲداﻧﻴﺪ، ﺗﺤﺼﻴﻞ و ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ در آن اﻣﺮي ﭘﻴﭽﻴﺪه و ﭼﺎﻟﺶﺑﺮاﻧﮕﻴﺰ اﺳﺖ. ﺑﺎ اﻳﻦ ﺣﺎل، ﺑﺮاي داﺷﺘﻦ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﻮﻓﻖ در ﺗﺤﺼﻴﻼت، اﻧﮕﻴﺰه و ﺧﻮداﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ. در واﻗﻊ، داﻧﺶآﻣﻮزاﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل رﺳﻴﺪن ﺑﻪ اﻫﺪاف ﺧﻮد ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺧﻮداﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ دارﻧﺪ، ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻬﺘﺮي در ﺗﺤﺼﻴﻼت ﺧﻮد ﻛﺴﺐ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ.
ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﻨﺪ ﻛﻪ ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎي اﻧﮕﻴﺰﺷﻲ ﻣﺜﻞ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﭘﺎداش و ﺗﻨﺒﻴﻪ، ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒﺘﻲ ﺑﺮ روي ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ داﻧﺶآﻣﻮزان دارﻧﺪ. از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ، ﺧﻮداﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ ﻧﻴﺰ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺜﺒﺘﻲ ﺑﺮ روي ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ دارد زﻳﺮا ﻓﺮد ﺑﺎ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺧﻮداﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل رﺳﻴﺪن ﺑﻪ اﻫﺪاف ﺧﻮد ﻫﺴﺖ و ﺑﺎ ﺗﻼش و ﺗﻤﺮﻛﺰ ﺑﻴﺸﺘﺮ، ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻬﺘﺮي دﺳﺖ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ.
ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﻮدن اﺣﺴﺎس ﺧﻮدﻛﺎرآﻣﺪي ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺟﺴﻤﻲ و ذﻫﻨﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﻮﻋﻲ ﭘﻴﺸﮕﻮﻳﻲ ﻣﻌﻄﻮف ﺑﻪ ﻣﻘﺼﻮد ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﻴﺶ ﺗﺮي ﺑﮕﺬارد.
خودانگیختگی و خودکارآمدی چه نقشی در یادگیری دارند؟
خودانگیختگی یعنی فرد بتواند از درون خود، نیروی لازم برای شروع و ادامه فعالیت را پیدا کند. دانشآموزی که خودانگیخته است، فقط به تشویق بیرونی وابسته نیست؛ بلکه خودش دلیل کافی برای تلاش دارد. این ویژگی باعث میشود که او در مسیر یادگیری پایدارتر، هدفمندتر و مسئولانهتر عمل کند.
در کنار آن، خودکارآمدی نیز اهمیت بسیار زیادی دارد. خودکارآمدی یعنی باور به اینکه «من میتوانم این کار را انجام دهم». این باور، بر تصمیمگیری، تلاش، پشتکار و میزان استرس دانشآموز اثر مستقیم دارد. هرچه خودکارآمدی بالاتر باشد، فرد هنگام مواجهه با دشواریها کمتر ناامید میشود و احتمال موفقیت او بیشتر است.
اﻧﮕﻴﺰش و ﺧﻮداﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ دو ﺧﺼﻮﺻﻴﺖ رواﻧﺸﻨﺎﺧﺘﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ در داﻧﺶآﻣﻮزان ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ.
اﺣﺴﺎس ﺧﻮدﻛﺎرآﻣﺪي در ﻫﺮ دو ﺳﻦ در ﻃﻮل دوران ﻛﻮدﻛﻲ و ﺟﻮاﻧﻲ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ، در ﻣﻴﺎﻧﺴﺎﻟﻲ ﺑﻪ اوج ﻣﻲ رﺳﺪ و ﺑﻌﺪ از ٦٠ ﺳﺎﻟﮕﻲ اﻓﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ. اﻧﮕﻴﺰش ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﻣﻔﻬﻮم رواﻧﺸﻨﺎﺧﺘﻲ، ﺑﻪ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﻓﺮد ﺑﻪ اﻧﺠﺎم ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل آنﻫﺎ ﻫﺴﺖ، اﺷﺎره دارد. ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ،
اﻧﮕﻴﺰه ﻳﻚ داﻧﺶآﻣﻮز ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻫﺪف و ﺿﺮورت اﻧﺠﺎم ﻛﺎرﻫﺎ، ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﻲآﻳﺪ. در ﻣﻘﺎﺑﻞ، ﺧﻮداﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺧﺼﻮﺻﻴﺖ ﺷﺨﺼﻴﺘﻲ، ﺑﻪ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﻓﺮد ﺑﺮاي ﺑﻪ ﺧﻮد اﻧﮕﻴﺰه دادن و ﺑﻪ دﻧﺒﺎل رﺳﻴﺪن ﺑﻪ اﻫﺪاف ﺧﻮدش اﺷﺎره دارد. ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﻼﺻﻪ، اﻧﮕﻴﺰش ﺑﻪ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ اﻧﺠﺎم ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ و ﺧﻮداﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﻓﺮد ﺑﺮاي اﻳﺠﺎد و اﻓﺰاﻳﺶ اﻧﮕﻴﺰه ﺧﻮدش ﻣﻲﭘﺮدازد. در ﻛﻨﺎر ﻫﻢ، اﻳﻦ دو ﺧﺼﻮﺻﻴﺖ ﺑﻬﺒﻮد ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ داﻧﺶآﻣﻮزان را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل دارﻧﺪ.
راﻫﻜﺎر ﻫﺎیی ﺑﺮای ﺑﻬﺒﻮد اﻧﮕﻴﺰش
ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ ﻛﻮدﻛﺎن و ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن، اﻧﮕﻴﺰش و ﺧﻮداﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد. ﺑﺮاي اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر، ﻣﻲﺗﻮان از راﻫﻜﺎرﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل:
1) اﻳﺠﺎد ﻣﺤﻴﻄﻲ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎن و اﻟﻬﺎمﺑﺨﺶ: ﻣﺤﻴﻂ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ داﻧﺶآﻣﻮزان اﺣﺴﺎس رﺿﺎﻳﺖ و ﺧﻮﺷﺎﻳﻨﺪي داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و اﻧﮕﻴﺰه آنﻫﺎ ﺑﺮاي ﻳﺎدﮔﻴﺮي اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ. ﺑﻪ ﻋﻼوه، در اﻳﻦ ﻣﺤﻴﻂ، ﺑﺎﻳﺪ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮاي ﭘﺮورش ﺧﻮداﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ و اﻓﺰاﻳﺶ اﻧﮕﻴﺰه ﻓﺮاﻫﻢ ﺷﻮد.
استاندارد سازی زیرساخت مدارس با رویکرد سلامت روان کودک و نوجوان
٢) ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﻣﻄﻠﻮب: داﻧﺶآﻣﻮزان ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺤﻘﻖ و ﻣﻄﻠﻮب ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﺷﻮﻧﺪ و ﺑﻪ آنﻫﺎ رﺳﻴﺪن را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﭼﺎﻟﺶ ﻣﺸﻮقدﻫﻨﺪه ﺑﭙﺬﻳﺮﻧﺪ. اﻫﺪاف ﺑﺎﻳﺪ واﻗﻊﮔﺮاﻳﺎﻧﻪ و ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺪازهﮔﻴﺮي ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺮاي داﻧﺶآﻣﻮزان ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺤﻘﻖ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺑﺮﺳﻨﺪ.
٣) ﺗﺸﻮﻳﻖ ﺑﻪ ﭘﺬﻳﺮش ﺷﻜﺴﺖ: داﻧﺶآﻣﻮزان ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﭘﺬﻳﺮش ﺷﻜﺴﺖ و ﺧﻄﺎ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﺷﻮﻧﺪ و ﺑﻪ دﻧﺒﺎل راهﻫﺎي ﺑﻬﺒﻮد ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺧﻮد ﺑﺎﺷﻨﺪ. در اﻳﻦ ﻣﻮرد، ﻣﻲﺗﻮان از اﻧﮕﻴﺰه داﺧﻠﻲ ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد و ﺗﻼش ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺮاي رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻫﺪف اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد.
٤) ﭘﺮورش ﺧﻮدﺷﻨﺎﺳﻲ و ارﺗﻘﺎي اﻋﺘﻤﺎد ﺑﻪ ﻧﻔﺲ: داﻧﺶآﻣﻮزان ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ از ﻧﻘﺎط ﻗﻮت و ﺿﻌﻒ ﺧﻮد آﮔﺎﻫﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺑﻪ ﺧﻮدﺷﺎن اﻋﺘﻤﺎد ﻛﻨﻨﺪ و در راﺳﺘﺎي رﺳﻴﺪن ﺑﻪ اﻫﺪاف ﺧﻮد ﺗﻼش ﻛﻨﻨﺪ.
٥) اﺳﺘﻔﺎده از روشﻫﺎ ي ﺗﺪرﻳﺲ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ اﻧﮕﻴﺰش: روشﻫﺎ ي ﺗﺪرﻳﺴﻲ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺮ اﻧﮕﻴﺰش داﻧﺶآﻣﻮزان ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬار ﺑﺎﺷﻨﺪ. از روشﻫﺎ ي ﺗﺪرﻳﺴﻲ ﻣﺜﻞ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﺎزيﻫﺎي آﻣﻮزﺷﻲ، ﻓﻴﻠﻢﻫﺎ ي آﻣﻮزﺷﻲ، ﭘﺮوژهﻫﺎي ﮔﺮوﻫﻲ و ﺗﺪر ﻳﺲ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﺗﺎ اﻧﮕﻴﺰه و ﺧﻮداﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ داﻧﺶآﻣﻮزان اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ.
٦) اﻳﺠﺎد راﺑﻄﻪ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﺎ داﻧﺶآﻣﻮزان: ﻣﻌﻠﻤﺎن و واﻟﺪﻳﻦ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎ ﺑﺮﻗﺮاري راﺑﻄﻪ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﺎ داﻧﺶآﻣﻮزان و ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ از آنﻫﺎ، اﻧﮕﻴﺰش و ﺧﻮداﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ آنﻫﺎ را اﻓﺰاﻳﺶ دﻫﻨﺪ. ﺑﻪ داﻧﺶآﻣﻮزان اﺣﺴﺎس ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ آنﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ و از آنﻫﺎ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ.
٧) اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﺎداشﻫﺎ و ﺗﺸﻮﻳﻖﻫﺎ: اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﺎداشﻫﺎ و ﺗﺸﻮﻳﻖﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ اﺑﺰار اﻓﺰاﻳﺶ اﻧﮕﻴﺰه و ﺧﻮداﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷﻮد. اﻣﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﻢ ﻛﻪ اﻳﻦ روش ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺎد و ﻣﺴﺘﻤﺮ ﺻﻮرت ﺑﮕﻴﺮد و از آن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ راه ﺣﻞ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺮاي ﺣﻞ ﻣﺸﻜﻼت اﺳﺘﻔﺎده ﻧﺸﻮد.
ﻧﻘﺶ ﻣﻌﻠﻤﺎن در ﭘﺮوش و ﺑﻬﺒﻮد اﻧﮕﻴﺰش
ﻣﻌﻠﻤﺎن ﻧﻘﺶ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻤﻲ در ﺑﻬﺒﻮد اﻧﮕﻴﺰش و ﺧﻮد اﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ داﻧﺶ آﻣﻮزان دارﻧﺪ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ اﻧﮕﻴﺰش و ﺧﻮد اﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ داﻧﺶ آﻣﻮزان از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻬﻤﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ آﻧﻬﺎ در ﺗﺤﺼﻴﻞ و زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻬﻢ اﺳﺖ، ﻧﻘﺶ ﻣﻌﻠﻤﺎن در ﺑﻬﺒﻮد آﻧﻬﺎ از اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ.
از سوی دیگر، روشهای تدریس معلم نقش بسیار مهمی در افزایش یا کاهش انگیزه یادگیری دارد. استفاده از روشهای فعال مانند بحث گروهی، حل مسئله، یادگیری اکتشافی و فعالیتهای عملی میتواند دانشآموزان را در فرایند یادگیری درگیر کند. در مقابل، اگر آموزش صرفاً به سخنرانیهای طولانی و انتقال یکطرفه اطلاعات محدود شود، احتمال کاهش علاقه و انگیزه دانشآموزان افزایش مییابد.
. در زﻳﺮ ﺑﻪ ﺑﺮﺧﻲ از راﻫﻜﺎرﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻌﻠﻤﺎن ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد اﻧﮕﻴﺰش و ﺧﻮد اﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ داﻧﺶ آﻣﻮزان اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪ، اﺷﺎره ﺷﺪه اﺳﺖ :
- اراﺋﻪ ﺑﺎزﺧﻮرد ﻣﺜﺒﺖ: ﻣﻌﻠﻤﺎن ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎ اراﺋﻪ ﺑﺎزﺧﻮرد ﻣﺜﺒﺖ ﺑﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان، اﻧﮕﻴﺰه آﻧﻬﺎ را ﺑﺎﻻ ﺑﺒﺮﻧﺪ و ﺧﻮد اﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ آﻧﻬﺎ را ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻛﻨﻨﺪ.
- اراﺋﻪ ﭼﺎﻟﺶ: اراﺋﻪ ﭼﺎﻟﺶﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان را ﺑﻪ ﻛﺎر ﻛﺮدن و ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻣﻲﻛﻨﺪ، ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ اﻧﮕﻴﺰه آﻧﻬﺎ را ﺑﺎﻻ ﺑﺒﺮد.
- ﺗﺸﻮﻳﻖ ﺑﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ: ﻣﻌﻠﻤﺎن ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ داﻧﺶ آﻣﻮزان را ﺑﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ و ﺑﻬﺒﻮد ﻣﻬﺎرتﻫﺎﻳﺸﺎن ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻛﻨﻨﺪ و اﻳﻦ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ اﻋﺘﻤﺎد ﺑﻪ ﻧﻔﺲ و اﻧﮕﻴﺰش آﻧﻬﺎ ﻣﻲﺷﻮد.
- اراﺋﻪ ﻫﺪف و روﻳﺎ: ﻣﻌﻠﻤﺎن ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻛﻤﻚ ﻛﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﻫﺪفﻫﺎ ي ﺧﻮد را ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻛﻨﻨﺪ و ﺑﻪ دﻧﺒﺎل روﻳﺎﻫﺎﻳﺸﺎن ﺑﺮوﻧﺪ. اﻳﻦ ﻛﺎر ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﺧﻮد اﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ و اﻧﮕﻴﺰه آﻧﻬﺎ ﻣﻲﺷﻮد.
جمع بندی
ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﻛﻪ اﻧﮕﻴﺰش و ﺧﻮداﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ ﺧﺼﻮﺻﻴﺖﻫﺎي ﻗﺎﺑﻞ آﻣﻮزش ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻣﻌﻠﻤﺎن و واﻟﺪﻳﻦ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ از روشﻫﺎي ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي ﭘﺮورش اﻳﻦ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت در داﻧﺶآﻣﻮزان اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﻨﺪ. روشﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﺸﻮﻳﻖ، ﺑﻬﺮهﮔﻴﺮي از ﺑﺎزيﻫﺎي آﻣﻮزﺷﻲ، اﺳﺘﻔﺎده از روشﻫﺎي ﺗﺪرﻳﺴﻲ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ اﻧﮕﻴﺰش و ﺑﺮﻗﺮاري راﺑﻄﻪ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﺎ داﻧﺶآﻣﻮزان ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ اﻧﮕﻴﺰش و ﺧﻮداﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ آنﻫﺎ ﻛﻤﻚ ﻛﻨﺪ
ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﭘﺮورش اﻧﮕﻴﺰش و ﺧﻮداﻧﮕﻴﺨﺘﮕﻲ ﻳﻚ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت اﺳﺖ، ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ روﻧﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺪاوم و ﻣﻨﻈﻢ در ﻣﺪارس و ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ اداﻣﻪ ﻳﺎﺑﺪ. اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺑﻬﺒﻮد ﻛﻴﻔﻴﺖ آﻣﻮزش و ﭘﺮورش در ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﺑﻬﺒﻮد ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ داﻧﺶآﻣﻮزان ﻛﻤﻚ ﻛﻨﺪ.

دیدگاه شما